SIDEBAR

Noctilucent clouds of lichtende nachtwolken

jul 03 2017

De eerste dag van de zomervakantie werd onmiddellijk een nachtshift. Gisteravond had ik door dat er lichtgevende nachtwolken zouden aankomen. Om dat in te schatten moet je wel wat kennen van wolken. Nog nooit van lichtgevende nachtwolken (of noctilucent clouds) gehoord? Ik leg je verder uit hoe ze ontstaan. En heb je mijn blog al eerder bezocht? De achtergrondfoto toont een lichtgevende nachtwolk, destijds gefotografeerd in Zweden.

Ik zou het wel heel bijzonder vinden deze wolken waar te kunnen nemen in België. Elke vijf minuten keek ik gisteravond door het raam om te kijken hoe de wolken zich verder ontwikkelden. Ik was er heel zeker van dat er lichtgevende nachtwolken zouden komen, dus ik maakte mijn fotomateriaal klaar en zette nog wat thee. Het kon wel eens een lange nacht worden, en zo geschiedde…

Het was eerst nog even opwarmen met wat sterren. Van thuis uit stond ik wat hoger, en kon ik de noctilucent wolken goed zien. Eens op locatie was het moeilijker, omdat ik op een lager punt stond. Ik moest dus wat verder de hoogte opzoeken. Bovendien moest ik ook rekening houden met lichtpollutie vanuit de haven van Antwerpen. Daar was men serieus aan het fakkelen, wat voor een stevige oranje gloed zorgde. Het fakkelen bleek nadien wel een bijzonder mooi effect op de maan te hebben.

Om op te warmen maakte ik eerst bovenstaande foto, waarop je tussen de twee bomen rechts de Melkweg ziet lopen richting linksboven. Dat is de lichte, melkwitte vlek waarin heel veel sterren geconcentreerd zitten. Laten we dan toch overgaan naar hetgeen waarvoor ik mijn slaap heb gelaten: de lichtgevende nachtwolken of noctilucent clouds. Afgekort NLC.

Bovenstaande foto met de NLC wolken is al een heel bijzondere. Links bovenaan komen er ook Kevin Helmholtz wolken in voor. Maar laten we het niet te moeilijk maken, en eerst even kijken wat NLC wolken zijn. Deze foto verleent zich daartoe perfect om dit uit te leggen.

Je ziet iets onder het midden een donkere wolkenband. Dit zijn de wolken zoals wij ze kennen, de wolken van de troposfeer (ongveer 10km hoogte). Véél hoger (80 km en meer) vinden we de NLC wolken terug. Voor de NLC wolken is het momenteel het seizoen: de zon staat laag onder de horizon, waardoor haar licht op de NLC wolken terecht komt. Doordat de gewone wolken van de stratosfeer zo laag hangen, komt daar geen licht onder. De hoge wolken worden dus verlicht, en dat zijn de lichtgevende nachtwolken.

Vannacht was het wel bijzonder om noctilucent clouds te fotograferen: het was koud, en er ontstond mist. Het landschap zag er waanzinnig mooi uit. De combinatie van bijzonder wolken, magisch licht en mist heb ik nog nooit eerder gezien in België. Je kan gerust spreken van een feest deze nacht, maar dan enkel met een kopje thee en een kokosmakroon.

De foto hierboven werd met een telelens genomen, waardoor het beeld hier heel dicht op de wolken zit. Het fotograferen van deze wolken is niet eenvoudig, omdat je voortdurend moeite hebt met scherpstellen. De camera ziet immers meer dan jezelf, en dat is de uitdaging.

Laten we even naar mijn meest bijzondere foto gaan, in deze bijzondere omstandigheden.

Ik hou heel veel van de nachtelijke hemel en sterren. Ondanks de zware nachtshift stond ik mentaal nog voldoende scherp om iets meer te bedenken dan zuiver een foto van de lichtgevende nachtwolken. Ik wou een combinatie van de sterrenhemel en de NLC. Met een brandpuntsafstand van 27mm maakte ik deze landschapsfoto. Links bovenaan zie je het sterrenbeeld van de Grote Beer, het gekende steelpannetje. Wist je trouwens dat dit sterrenbeeld nog veel groter is? Maar omwille van het steelpannetje denken de meeste mensen dat dit het is. Het is bovendien het makkelijkst te onthouden. Intussen heb je wel door dat de NLC wolken net boven de horizon te zien zijn.

Naarmate de nacht vordert, verdwijnt het zonlicht dat in een ideale hoek op de NLC wolken stond. Je ziet hier de wolken nog op het eind van de nacht, met wat sterren en het landschap erbij. Deze foto geeft meer de sfeer weer van hoe mooi het afgelopen nacht was. Je ziet de mist boven het landschap overgaan in de lichtgevende nachtwolken, en zij gaan dan weer over in de sterrenhemel.

De hele nacht bleef magisch. De ochtend zette stilaan in, en de intensiteit van de lichtgevende nachtwolken minderde. Daarom waren ze niet minder mooi. Hier tekenen ze mooi af tegen de blauwe hemel. Helemaal onderaan zie je weer enkele van onze dagdagelijkse wolken hangen, de wolken van de troposfeer.

Uiteindelijk werd het de beurt aan de zon, en weer was het magisch! De NLC wolken waren verdwenen, en ruimden plaats voor cirruswolken. Deze zijn ook gekend als vederwolken. Ze hangen hoog aan de hemel, daar waar het al lekker koud is. De wolken zijn samengesteld uit ijskristallen. Het zijn misschien wel de wolken die qua afstand het dichts bij de noctilucent wolken komen. Ook zij werden getrakteerd op prachtig licht langs onder.

De cirruswolken lijken aan de linkerkant wel uit het landschap te komen, en rechts er terug in te verdwijnen. Uiteraard is dat niet zo, want ze blijven hun hoogte van ongeveer 10km behouden. Ze vormen wel een heel mooie wolkenboog van links naar rechts, en weliswaar prachtig verlicht!

Wil je ook lichtgevende nachtwolken zien? Hou dan tijdens de periode juni – juli de heldere nachten in de gaten. Dan heb je het meest kans. Kijk richting noorden, de plaats waar de zon gaat slapen en tegelijk de nachtwolken verlicht.

Leer in onderstaande video hoe deze wolken ontstaan en wanneer je ze kan waarnemen.

  1. Paul Vandendriessche 

    Prachtige foto’s van een bijzonder natuurverschijnsel dat maar door weinigen gekend is!
    De informatieve tekst en video maken het helemaal af. Subliem!

    Van harte bedankt Danny !

  2. Gisèle Wauters 

    Je hebt er een leuke reportage van gemaakt. Heel interessant. Het loont wel echt de moeite om ’s avonds eens wat langer buiten te staan en de lucht te observeren. Spijtig genoeg neem ik daar de tijd niet voor.
    Prachtig gedaan, Danny, ik ben diep onder de indruk 🙂

    • Danny Laps 

      Bedankt Gisèle. Het is niet het meest vanzelfsprekende moment waarop je even buiten gaat kijken. Laat staan fotograferen. Ik moest er toch even van recupereren… Maar het lijkt dat er vanavond en zeker morgenavond weer kans is op deze wolken. Toch is het een voordeel om niet vroeg op te moeten staan voor macrofotografie, ik ben dan toch al wakker 🙂

Submit a Comment

Herstel wachtwoord
Geef je e-mail adres. Een nieuw wachtwoord wordt verzonden.